پژوهش‌های پيشتاز (Research Fronts) 1395/05/29

 

مغز

موسسه تامسون رویترز در بخش ESI در طی یک بازه ده ساله پژوهش‌های پيشتاز را شناسایی می­ کند. پژوهش پيشتاز، عبارت از یک دسته از مقالات پراستناد تحت عنوان «مقالات هسته» در یک موضوع تخصصی است که به روش آنالیز خوشه­ ای مشخص می ­شود. در واقع پژوهش‌های پيشتاز دسته­ بندی دیگری برای مقالات پراستناد هستند و برای تعیین خوشه­ ها میزان ارتباط مقالات پراستناد با یکدیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای این منظور از تعداد دفعاتی که هر دو مقاله به طور همزمان مورد استفاده قرار می‌گیرند بهره برده می‌شود. به عبارت دیگر خوشه‌ها از طریق انتخاب کلیه مقالات پراستنادي که می ­توانند با ذکر منبع همزمان به یکدیگر ارتباط پیدا کنند صورت می‌گیرد.
نامگذاری خوشه‌ها با استفاده از یک فرایند نیمه اتوماتیک و براساس کلمات و عباراتی که مکرراً در مقالات پراستناد مورد استفاده قرار گرفته، صورت می‌گیرد. ویژگی‌های آماری هر خوشه با پارامترهایی نظیر تعداد مقالات پراستناد خوشه، مجموع فرکانس ذکر منبع آن ها، تعداد ذکر منبع به ازاء هر مقاله، و متوسط سال حضور مقالات در پژوهش پيشتاز مشخص می‌شود. تعداد مقالات پراستناد شاخصی است از اندازه ادبیات پایه، مجموع فرکانس ذکر منبع به عنوان بیان کننده اندازه پژوهش پيشتاز، تعداد ذکر منبع هر مقاله نشان دهنده درجه تمرکز و متوسط سال حضور مقالات در پژوهش پيشتاز بیانگر رواج یا داغ بودن پژوهش مورد نظر می‌باشد. در واقع این دسته از مقالات مسیر بعدی جریان علم دنیا را تعیین نموده و روند جهانی علم را رهبری می‌کنند. طبیعتاً یکی از راه‌حل‌های عملی ارتقاء سطح اثرگذاری پژوهش‌های صورت گرفته در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی سوق دادن محققان به انتخاب موضوع تحقیق از پژوهش‌های پيشتاز خواهد بود.
یکی از نقاط ضعف تعیین پژوهش‌های پيشتاز در موسسه تامسون رویترز مشکل خود استنادی می ­باشد. به عبارت دیگر محققان می­ توانند به مقالات پراستناد خود همزمان استناد نموده و پژوهش‌های پيشتاز را تشکیل دهند. بدیهی است این گونه پژوهش‌های پيشتاز واقعی نبوده و به آسانی می‌توان با کنترل ذکر منبع­ های صورت گرفته به مقالات پژوهش‌های پيشتاز به واقعی بودن آن پی برد. از آنجایی‌که اساس پژوهش‌های پيشتاز مقالات پراستناد می‌باشند، برای این مقالات حداکثر میزان خود استنادی قابل قبول فقط 10 درصد از استنادهای صورت گرفته به مقاله می‌باشد. به عنوان مثال اگر مقاله‌ای با 20 استناد به عنوان یک مقاله پراستناد در موسسه تامسون رویترز معرفی می‌شود، زمانی این مقاله یک مقاله پراستناد واقعی خواهد بود که حداکثر فقط 2 استناد از 20 استناد صورت گرفته مربوط به نویسنده یا نویسندگان مقاله باشد. این معیار می‌تواند در تشخیص پژوهش‌های پيشتاز واقعی نیز در موسسه تامسون رویترز، مدنظر استادان، دانشجویان و محققین قرار گیرد.
كليه رشته‌هاي علمي - تحقيقاتي موجود در دنيا در ESI به 22 حوزه مختلف تقسيم شده است و پژوهش‌های پيشتاز نیز در این 22 حوزه هر دو ماه یکبار در این موسسه به‌روزرسانی می‌شوند. آخرین فهرست پژوهش‌های پيشتاز در 22 حوزه تعریف شده در موسسه تامسون رویترز از وب سایت این موسسه استخراج شده و جهت استفاده محققین در وب سایت دانشگاه آزاد اسلامی تبريز به آدرس www.iaut.ac.ir بارگذاری شده است.

تهیه و تنظیم:
محمدعلی بهنژادی
استاد دانشکده علوم پایه 
 
طبقه بندی خبری:
پژوهشی